• Kategoria: Archiwum
  • Data:

Ryzyko samobójstwa w wieku dorastania

Samobójstwo jest zachowaniem autodestrukcyjnym prowadzącym do śmierci, może mieć charakter gwałtowny (np. samobójstwo przez powieszenie się) lub charakter stopniowy(np. samobójstwo przez zagłodzenie się).

CZYNNIKI PREDYSPONUJĄCE

Czynniki biologiczne:

  • podatność genetyczna, komplikacje życia płodowego i choroby we wczesnym dzieciństwie,
  • wczesne zakażenia, zranienia, choroby,
  • rozregulowanie układu endokrynologicznego i immunologicznego odpowiedzialnych za obronę przed chorobami i odpowiednią gospodarkę hormonalną,
  • zaburzenie cyklu snu i czuwania.

Czynniki psychologiczne:

  • temperament,
  • niskie poczucie własnej wartości,
  • depresja,
  • zaburzenia poznawcze,
  • negatywne natrętne myśli,
  • samokrytycyzm,
  • niska skuteczność własna,
  • oczekiwanie porażki i brak umiejętności społecznych uniemożliwiające uzyskanie pozytywnego wzmocnienia,
  • niski poziom samowzmocnienia,
  • skłonność do wymierzania sobie kary,
  • zachowania autoagresyjne,
  • zażywanie narkotyków, picie alkoholu.

Czynniki zewnętrzne:

Rodzina:

  • depresja lub inne problemy psychologiczne opiekunów dziecka,
  • poważna choroba rodziców,
  • niedostateczna wiedza o ewentualnych problemach dziecka,
  • niskie poczucie własnej wartości rodziców,
  • niski poziom skuteczności opiekunów,
  • interakcje oparte na krytyce, karze i przymusie,
  • brak zaangażowania rodziców w kontakt z dzieckiem i zaniedbywanie go,
  • rodzice hamujący podejmowanie przez dziecko zadań rozwojowych,
  • zaburzone wzorce komunikacyjne,
  • chaotyczna organizacja rodziny,
  • przemoc domowa,
  • molestowanie dzieci.

Czynniki społeczne:

  • niewystarczające wsparcie ze strony grupy społecznej np. rówieśników,
  • niekorzystne warunki społeczno – ekonomiczne.

Czynniki związane ze szkołą:

  • złe traktowanie przez rówieśników, prześladowanie w szkole,
  • choroba lub kontuzja mająca wpływ na relacje rówieśnicze,
  • zmiana szkoły,
  • niepowodzenia szkolne i brak wsparcia w przezwyciężaniu trudności.

 Sygnały mogące świadczyć o chęci podjęcia próby samobójczej:

  • mówienie o śmierci lub samobójstwie – badania pokazują, że co druga ofiara samobójstwa wspominała o tym wcześniej w rozmowach,
  • grożenie samobójstwem,
  • nagłe zainteresowanie tematem śmierci,
  • uwagi w stylu “nie chcę cię więcej martwić”, “może wreszcie znajdę spokój” – to próby zwrócenia uwagi na swoja osobę, zakodowane wołanie o pomoc,
  • zaniedbanie wyglądu zewnętrznego,
  • podejmowanie prób samobójczych w przeszłości,
  • zmiany w charakterze – zdarza się, że osoby, które uchodzą za spokojne nagle stają się nadpobudliwe i agresywne i na odwrót,
  • samookaleczenia,
  • niedawny zgon bliskiej osoby,
  • pozbywanie się swoich rzeczy,
  • gromadzenie leków,
  • zdobycie sznura lub ostrego narzędzia,
  • napisanie testamentu i pożegnalnych listów,
  • nieoczekiwane wizyty u bliskich o charakterze pożegnalnym,
  • nagłe izolowanie się od otoczenia,
  • snucie rozważań o śmierci.

Przekonania osób podejmujących próby samobójcze:

  • poczucie bycia niekochanym, niewartym miłości i niezdolnym do miłości,
  • poczucie braku perspektyw – „Nic nie osiągnę w życiu.”,
  • poczucie winy,
  • Samokaranie się – „Jestem podły, nieszczęśliwy”, „Unieszczęśliwiam innych”,
  • Ucieczka w bezradność – „Mam wszystkiego dość!”, „To się musi skończyć!”.

Klasyfikacja samobójstw według ich motywów:

  • zemsta – wrogość i złość, połączona z chęcią rozbudzenia u innych osób poczucia winy, często połączona z charakterystyczną dla młodych osób impulsywnością,
  • izolacja – osoba odizolowana od społeczeństwa czuje się niepotrzebna, nie widzi możliwości społecznego dopasowania się, uważa, że nikogo nie interesuje, że nikt nie zauważy jej odejścia,
  • beznadziejność – jednostka czuje się uwięziona w sytuacji, której zupełnie nie kontroluje i nie może od niej uciec (np. nastolatki w ciąży, młodzi ludzie dotknięci problemem przemocy lub alkoholizmu w rodzinie),
  • niepowodzenie – często bywa wyolbrzymiane i nie ma wiele wspólnego z faktyczną sytuacją,
  • strata – stanowi najpoważniejszą przyczynę działań samobójczych; strata może być rzeczywista (umiera lub odchodzi ukochana osoba), symboliczna (utrata celu w życiu, brak poczucia własnej wartości) lub wyimaginowana,
  • depresja – może wpływać na emocje, zachowanie, stan fizyczny czy sposób myślenia i wynikać z przyczyn psychologicznych lub biologiczno-genetycznych; stanowi najważniejszy powód samobójstw wśród młodych ludzi; zmiany nastrojów, które występują u młodych ludzi są tak powszechne, że uważane są wręcz za typowe dla okresu dorastania, jeżeli jednak taki stan utrzymuje się powyżej dwóch tygodni, można podejrzewać, że mamy do czynienia ze stanem depresji.

CZEGO NIE NALEŻY ROBIĆ?

  • Ignorować sytuacji.
  • Być wstrząśniętym, zażenowanym lub wpadać w panikę.
  • Mówić, że wszystko będzie dobrze.
  • Prowokować, mówiąc tej osobie: zrób to.
  • Przedstawiać jej problem jako banalny.
  • Dawać fałszywych gwarancji.
  • Zobowiązywać się do zachowania tajemnicy.
  • Zostawiać taką osobę samą.

Profesor Andrzej Bałandynowicz przeprowadził ankietę wśród osób po nieudanej próbie samobójczej. Zaskakujące były odpowiedzi udzielone na pytanie o reakcję otoczenia na ich “wołanie o pomoc”: 48% ankietowanych przyznało, że nie zostało ono zrozumiane, według 40% zostało zignorowane lub odrzucone, 12% stwierdziło, że wywołało pogardę.

CZYNNIKI OCHRONNE

Czynniki biologiczne:

  • dobry stan zdrowia,
  • uprawianie sportu, regularne wykonywanie ćwiczeń fizycznych.

Czynniki psychologiczne:

  • wysokie poczucie własnej wartości,
  • wysoka ocena własnej skuteczności,
  • optymistyczny styl postrzegania rzeczywistości.

Ochronna rola rodziny i najbliższych:

  • związek rodzic – dziecko oparty na poczuciu bezpieczeństwa,
  • dobra komunikacja w rodzinie,
  • elastyczna organizacja rodziny,
  • zaangażowanie ojca,
  • zadowolenie rodziców z małżeństwa,
  • rozumienie problemów dziecka.

Czynniki społeczne:

  • duże wsparcie ze strony grupy społecznej,
  • szkoła zapewniająca wsparcie,
  • dobre warunki społeczno – ekonomiczne.

Bibliografia:

  1. Zajączkowski Krzysztof „Profilaktyka zachowań dewiacyjnych dzieci i młodzieży”
  2. Durkheim Emile „Samobójstwa”
  3. Hillman James „Samobójstwa a przemiana psychiczna”
  4. Hołyst Brunon „Przywróceni życiu „
  5. Jarosz Maria „Samozniszczenie”
  6. Jarosz Maria „Samobójstwo, samozniszczenie, alkoholizm, narkomania”
  7. Jarosz Maria „Samobójstwo”
10 sprawdzonych sposobów, jak wspomóc dziecko w nauce programowania - pobierz darmowy ebook

POLECAMY