• Kategoria: Archiwum
  • Data:

Substancje słodzące w żywności, co warto o nich wiedzieć?

Coraz częściej słyszymy o szkodliwości cukru i związanej z jego nadmiernym spożyciem otyłości. Wiele osób zaczyna więc eliminować z diety ten składnik określany niekiedy jako „biała śmierć” i zastępować go innymi substancjami słodzącymi. Zanim jednak sięgniemy po słodziki i inne dostępne na rynku substancje, warto przyjrzeć się im bliżej. Świadomość tego, który zamiennik cukru będzie wpływał na organizm korzystnie, a który może powodować działania niepożądane, może nas ustrzec przed wieloma przykrymi konsekwencjami.

O tym, że stosowany w nadmiarze cukier może mieć szkodliwy wpływ na ludzki organizm, mówi się już od dawna. Rosnąca w społeczeństwie otyłość to jeden z najczęściej wymienianych skutków jego stosowania. Sacharoza, czyli znany nam wszystkim z naszych kuchni biały cukier, może wywoływać zakwaszenie organizmu, powodować próchnicę oraz zwiększać ryzyko zachorowania na cukrzycę. Nie zawiera przy tym składników odżywczych, jest natomiast źródłem energii i pustych kalorii.

Jeśli nie cukier, to co?

Sacharoza (biały cukier) jako disacharyd zaliczana jest do cukrów prostych. Po zjedzeniu powoduje szybki wzrost poziomu glukozy we krwi i chwilowe nasycenie organizmu. Po niedługim czasie zwykle znowu pojawia się apetyt na słodycz. Częste poddawanie się pokusie, a warto pamiętać, że jedzenie słodyczy może uzależniać, sprzyja rozwojowi takich chorób jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca oraz nadwaga.

Obecnie coraz powszechniejsze stało się stosowanie zamiast białego cukru innych zamienników. Konsumenci poszukują alternatywy, która nada potrawom i napojom słodki smak, będzie jednak zdecydowanie mniej kaloryczna.

Zamiast sacharozy można stosować inne substancje słodzące, które z uwagi na sposób powstawania dzielimy na sztuczne substancje słodzące i substancje słodzące pochodzenia naturalnego. Jedne z nich są powszechnie stosowane na co dzień, inne wykorzystywane głównie w przemyśle. Co do niektórych toczą się poważne dyskusje na temat zasadności ich stosowania oraz przypuszczalnej szkodliwości dla człowieka.

Syntetyczne substancje słodzące

Wśród sztucznie otrzymywanych substancji wymienić można między innymi aspartam, wokół którego narosło wiele sporów, a także sacharynę, sukralozę oraz acesulfam K.

Aspartam

Związek wynaleziony przez przypadek w roku 1965. Ponieważ ma około 200-krtonie słodszy smak niż sacharoza, dlatego do żywności dodaje się go tylko w niewielkich ilościach. Co więcej, jest też mniej kaloryczny od białego cukru. Chciałoby się powiedzieć – same zalety.

Od 1981 roku stosowany był między innymi w napojach i gumach do żucia. Niestety pojawiły się doniesienia o możliwym szkodliwym działaniu aspartamu. Przytaczane są badania, które mają potwierdzać kancerogenne właściwości związku.

Sukraloza

To cukier niemal 600 razy słodszy od znanej nam sacharozy. Jest też bezpieczniejszy w stosowaniu niż opisany wyżej aspartam. Dzięki temu, że wykazuje większą od niego odporność w wyższych zakresach temperatur i pH, może być z powodzeniem stosowany w wyrobach piekarniczych oraz kwaśnych napojach.

Choć sama sukraloza nie wykazuje szkodliwego dla ludzkiego organizmu działania, toksycznie mogą oddziaływać związki pochodzące z jej rozpadu – chloroglukoza i chlorofruktoza. Za szkodliwe uważa się jednak znacznie większe ilości niż te, które znajdujemy w pożywieniu.

Sacharyna

Jest ok. 300 – 500 razy słodsza od sacharozy, choć ma lekko gorzki posmak. Do jego maskowania zwykle używa się fruktozy. Podobnie jak biały cukier nie ma wartości odżywczych, w przeciwieństwie do niego jednak nie powoduje próchnicy.

Acesulfam K

Jest równie słodki jak aspartam. Z organizmu wydalany jest w postaci niezmienionej. Na temat jego szkodliwości toczy się wiele sporów. Choć został dopuszczony do użycia w przemyśle spożywczym, naukowcy utrzymują, że przeprowadzone testy na toksyczność nie zostały przeprowadzone prawidłowo.

Substancje słodzące pochodzenia naturalnego

Substancje pochodzenia naturalnego wydają się znacznie lepszą alternatywą dla białego cukru niż związki syntetyczne. Istnieje tu wiele możliwości. Do najczęściej stosowanych słodzików pochodzenia naturalnego należą jednak: fruktoza, ksylitol i stewia.

Fruktoza

Często nazywana jest cukrem owocowym, ponieważ jej dużą zawartość spotkamy właśnie w owocach. Jest zamiennikiem cukru, który występuje w powszechnie stosowanym w przemyśle spożywczym syropie glukozowo-fruktozowym.

Fruktoza charakteryzuje się niskim indeksem glikemicznym, dlatego stosowana jest jako zamiennik cukru w żywności dla diabetyków. Jak wskazują badania, stosowana w nadmiarze może powodować szybki przyrost wagi i otyłość okołonarządową.

Ksylitol

Wygląda i smakuje jak biały cukier. Nazywany jest też cukrem brzozowym, choć na rynku dostępny jest także produkt otrzymywany z kukurydzy. Istnieją doniesienia o licznych korzystnych właściwościach ksylitolu. Nie zakwasza organizmu, nie powoduje próchnicy oraz wzmacnia mineralizację kości i zębów. Działa też przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. Wydaje się jedną z najlepszych alternatyw dla sacharozy.

Do diety powinien być wprowadzany stopniowo, a jego dzienne spożycie warto ograniczyć do 15 g. Ksylitol bardzo szkodliwie działa na zwierzęta, zwłaszcza psy i koty. Po podaniu nawet niewielkiej jego ilości mogą wystąpić poważne powikłania, a nawet śmierć zwierzęcia.

Stewia

Zawiera witaminy z grupy B oraz witaminę C. Dodana do diety dostarcza organizmowi ważnych minerałów – wapń, potas, cynk, żelazo, chrom, krzem i magnez. W przeciwieństwie do sacharozy nie zawiera pustych kalorii.

Stewia jest niemal 400 razy słodsza od białego cukru, dlatego nie ma potrzeby stosować jej w dużych ilościach. Wśród jej licznych zalet można wymienić działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwpróchnicze oraz możliwość obniżania ciśnienia krwi.

Reasumując, choć zamienników sacharozy, czyli znanego mam białego cukru jest wiele, wybierając ten, który zamierzamy stosować, warto wcześniej dokładnie zapoznać się z jego działaniem oraz ewentualnym niekorzystnym wpływem na organizm człowieka. Nawet jeśli nie ma doniesień o negatywnych skutkach jego stosowania, tak w przypadku sacharozy, jak i innego słodzika wskazany jest umiar.

Więcej informacji na temat zamienników cukru oraz zdrowej diety znajdziecie na stronie EatZone.
Mądrzy Rodzice
Obserwuj

Mądrzy Rodzice

archiwum at Mądrzy Rodzice
Mądrzy Rodzice to blog prowadzony przez rodziców - dla rodziców, którzy chcą rozwijać się w swoim rodzicielstwie. Bliska nam jest myśl pedagogiczna Janusza Korczaka.
Mądrzy Rodzice
Obserwuj

Latest posts by Mądrzy Rodzice (see all)