• Kategoria: Archiwum
  • Data:

Za szkody wyrządzone przez dzieci odpowiadają rodzice

„Za szkody wyrządzone przez dzieci odpowiadają rodzice” – wielu z nas kojarzy tabliczki z takimi napisami. Rodzice często pytają o zasady dotyczące ich odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez dzieci. Wyjaśnia to Katarzyna Walków, prawniczka z kancelarii Lex Nostra.

Katarzyna Walków, kancelaria Lex Nostra
Katarzyna Walków, kancelaria Lex Nostra

Zasadą jest, że dziecku poniżej 13 roku życia nie można przypisać winy albowiem nie ma ono zdolności do czynności prawnych w rozumieniu art. 12 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: ,,Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie”.

W sytuacji wyrządzenia szkody przez dziecko odpowiedzialność za skutki szkody ponoszą rodzice lub prawni opiekunowie. Jednakże nie jest to odpowiedzialność ,,bezwzględna” i zawsze należy ustalić okoliczności, w jakich doszło do wyrządzenia szkody. Są bowiem pewne sytuacje, w których nie będzie możliwe przypisanie rodzicom lub prawnym opiekunom odpowiedzialności.

Pozostawienie dziecka pod opieką osoby lub instytucji

Okolicznością wyłączającą odpowiedzialność rodziców jest sytuacja, kiedy dziecko wyrządziło szkodę np. w przedszkolu, szkole lub innej instytucji, która jest zobowiązana do sprawowania opieki. Wówczas rodzic nie będzie odpowiadał za żadne szkody.

Zgodnie z art. 427 Kodeksu cywilnego:

Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.

A co w sytuacji, gdy poprosimy np. pełnoletnią sąsiadkę, aby zajęła się dzieckiem przez kilka godzin? Czy wówczas przepis ten znajduje zastosowanie skoro jest to umowa ustna, często o charakterze nieodpłatnym?

W takim przypadku sąsiadka również przejmuje na siebie odpowiedzialność za opiekę nad dzieckiem, a w konsekwencji za wszelkie szkody z tym powstałe.

Przykład? Dziecko wybije szybę w szkole – wówczas odpowiedzialność ponoszą nauczyciele lub wychowawcy, którzy nie dopilnowali dziecka. Często spotykamy się z sytuacjami, w której szkoła informując rodziców o zdarzeniu proponuje im podpisanie dokumentu, w którym rodzice przejmują odpowiedzialność za dziecko i pokrywają koszty wyrządzonej szkody. Zwracamy uwagę, aby nie podpisywać takich dokumentów, jest to działanie sprzeczne z przepisami i nie wywołuje skutków prawnych. Tej odpowiedzialności nie można wyłączyć nawet na piśmie.

Obrona konieczna lub stan wyższej konieczności

Drugą okolicznością wyłączającą odpowiedzialność rodzica za szkody wyrządzone przez dziecko jest działanie w obronie własnej lub obronie dziecka lub działanie w stanie wyższej konieczności.

Zgodnie z art. 25 § 1 Kodeksu karnego:

Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.

Art.  26 § 1 Kodeksu karnego:

Nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego.

Przykładowo, gdy dziecko w celu obrony siebie lub osoby trzeciej przed napaścią zniszczy jakieś mienie wówczas również nie będzie ponosić odpowiedzialności.

Sprawowanie opieki z należytą starannością

Czasami zdarzają się i takie sytuacje, kiedy rodzic prawidłowo opiekował się dzieckiem, a szkody w żaden sposób nie można było uniknąć. Na przykład dziecko pożyczyło rower od kolegi, który podczas jazdy się popsuł albowiem posiadał wadę. W przypadku wykazania przez rodzica, że sprawował opiekę nad dzieckiem z należytą starannością, z zachowaniem wszelkich reguł ostrożności, a do powstania szkody i tak by doszło wówczas zwolniony jest z odpowiedzialności.

Rodzic ograniczony w prawach rodzicielskich

Odpowiedzialności za czyny małoletniego dziecka nie poniesie także rodzic, który został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub którego władza została ograniczona, a dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, czy też rodzic, wobec którego wykonywanie władzy rodzicielskiej zostało na mocy wyroku rozwodowego ograniczone do określonych czynności, a w chwili wyrządzenia szkody dziecko nie pozostawało pod jego opieką.

Pozywamy dziecko czy rodzica?

Jeżeli ustalimy, że w przypadku wyrządzenia szkody przez dziecko nie zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność jego rodzica, najpierw powinniśmy wycenić szkodę i wezwać do zapłaty dziecko, które wyrządziło szkodę. I tutaj często pojawiają się problemy jak sformułować wezwanie do zapłaty, do kogo je skierować, do rodziców czy do dziecka. W praktyce rekomendujemy, aby w wezwaniu, jak również późniejszym pozwie pismo zaadresować do dziecka reprezentowanego przez rodzica.

OC od szkód wyrządzonych przez dziecko

Towarzystwa ubezpieczeniowe idą z duchem czasu i oferują swoim klientom ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez dziecko. Warto rozważyć wykupienie takiej polisy zamiast lub obok ubezpieczenia oferowanego przez szkoły.

Katarzyna Walków
apl. radcowski
Kancelaria Lex Nostra
[box title=”” border_width=”1″ border_color=”#dd3333″ border_style=”solid” align=”left”]Kancelarię LEX NOSTRA tworzy zespół adwokatów, radców prawnych i prawników. Doświadczenie zdobyte przy obsłudze prawnej przedsiębiorców, jak również przy okazji prowadzenia indywidualnych spraw osób fizycznych pozwala na świadczenie na rzecz Klientów kompleksowej obsługi prawnej w ramach wszystkich dziedzin i gałęzi prawa.

Lex Nostra
ul. Sienna 45 lok. 5, 00-121 Warszawa
Tel.: (22) 255 35 68, (22) 255 35 69, 412 70 02
www.lexnostra.biz

[/box]

 

Mądrzy Rodzice
Obserwuj

Mądrzy Rodzice

archiwum at Mądrzy Rodzice
Mądrzy Rodzice to blog prowadzony przez rodziców - dla rodziców, którzy chcą rozwijać się w swoim rodzicielstwie. Bliska nam jest myśl pedagogiczna Janusza Korczaka.
Mądrzy Rodzice
Obserwuj

Latest posts by Mądrzy Rodzice (see all)