• Kategoria: Archiwum
  • Data:

Szachy wchodzą do polskich szkół

„Nauczcie dzieci grać w szachy, a o ich przyszłość możecie być spokojni.” to słowa Paula Morphyego, nieoficjalnego szachowego mistrza świata w latach 1858 – 1884. Już wkrótce potwierdzenia tej tezy będzie mógł szukać każdy rodzic dziecka w wieku szkolnym, ponieważ zgodnie z zapowiedzią minister edukacji Anny Zalewskiej, jeszcze w tym roku, a dokładnie 1 września 2017, elementy gry w szachy wejdą do podstawy programowej w polskich szkołach.

Przekonanie o edukacyjnej wartości szachów bierze się między innymi z badań jakie dokonali naukowcy na klasach szkolnych w szkołach podstawowych. Od wielu lat panuje przekonanie, że szachy rozwijają logiczne myślenie i wyobraźnię przestrzenną. Potwierdziło się również przekonanie, że dzięki grze w szachy dzieci lepiej radzą sobie z przedmiotami ścisłymi. Już w 2012 roku Parlament Europejski, mając na uwadze, że szachy są grą dostępną dla dzieci z każdej grupy społecznej i mogą przyczyniać się do osiągnięcia spójności społecznej, zaapelował o wprowadzenie edukacji szachowej do szkół Państw członkowskich UE. Od tego czasu kolejne kraje wprowadzają projekt edukacji szachowej w szkołach w życie. W Polsce dzieci rozpoczną swoją przygodę z nauką elementów gry w szachy we wrześniu 2017 roku.

Czy jest sens uczyć dziecko gry w szachy? Co to daje?

Pierwszym badaniem, które warto przedstawić jest dzieło prof. Roberta Borucha z Uniwersytetu Pennsylvanii z 2011 roku. Badania zostały przeprowadzone w 33 szkołach we Włoszech. Celem badania było sprawdzenie czy umiejętność gry w szachy poprawia zdolności matematyczne uczniów. Założenia całego eksperymentu były następujące: test matematyczny przed wprowadzeniem zajęć szachowych, 30 godzinny kurs szachów pod okiem certyfikowanego instruktora szachowego, ponowna weryfikacja umiejętności matematycznych uczniów. Badanie potwierdziło to, co wcześniej odkryli inni naukowcy (m.in. Berkman 2004, Campitelli 2008): szachy rozwijają kompetencje matematyczne. Dzieci, które uczestniczyły w zajęciach nauki gry w szachy poprawiły rezultaty swoich testów o 12%. Z kolei według badań Roberta Fergusona (ACF, 1983) zdolność do krytycznego myślenia[1] wśród dzieci, które grały w szachy wzrosła o 17,3% w porównaniu do uczniów biorących udział w innych wspomagających formach zajęć, którzy poprawili się o 4,6%.

Odpowiedź na erę komputeryzacji

Szachy w szkole to ważny element odpowiedzi na erę komputeryzacji, bez względu na wiek dziecka, szachy mogą rozwinąć jego koncentrację, zwiększyć cierpliwość i wytrwałość. Rozgrywka na „analogowej” planszy o 64 polach stoi w opozycji do szerokiej gamy gier mobilnych, przepełnionych bodźcami stymulującymi i pobudzającymi dziecko. Szachy przeżywają swój renesans i cieszą się zainteresowaniem coraz szerszego grona rodziców oraz dzieci. Królewska gra uczy spokoju i pozwala się skupić. Grając w szachy jesteś tylko tu i teraz. Jesteś tylko Ty, Twój przeciwnik oraz plansza. Nic innego, żadne zbędne kolory i dźwięki nie odwracają Twojej uwagi. To sytuacja, która zdecydowanie uspokaja i pozwala zachować równowagę w świecie przesyconym elektroniką. Poza tym szachy stanowią również ukrytą wartość, na początku niezauważalną przez dzieci: szachy są sprawiedliwe, nie można przenieść odpowiedzialności na boczny podmuch wiatru lub na sędziego, który odgwizdał niesprawiedliwy rzut karny. Szachy wymagają też rywalizacji w postawie fair-play oraz mają królewskie pochodzenie, co w długoterminowej perspektywie może mieć realny wpływ na kreowanie osobowości

Buduj tradycję – rodzinne spotkania przy szachownicy

Królewska gra jaką są szachy, może być doskonałym okazją do rodzinnych spotkań. Trudno znaleźć drugą taką grę, gdzie niezależnie od wieku możemy rywalizować jak równy z równym. W szachach nie ma absolutnie żadnych ograniczeń. Rodzic z dzieckiem przy szachownicy? A może pojedynek pokoleń: dziadkowie stają do boju z młodszym pokoleniem? Królewska gra ma w sobie magię łączenia pokoleń we wspólnej pasji.

Nauka gry w szachy dla Twojego dziecka

Kółka, szkółki, lekcje i warsztaty szachowe, to coraz częściej pojawiające się zajęcia dodatkowe w wielu polskich przedszkolach i szkołach. Wkrótce można spodziewać się kolejnych form, ponieważ w podpunkcie ósmym, szóstego zapisu, nowej podstawy programowej o edukacji matematycznej znajdziemy następujący wpis:

6) Osiągnięcia w zakresie stosowania matematyki w sytuacjach życiowych oraz w innych obszarach edukacji.

8) wykorzystuje warcaby, szachy i inne gry planszowe lub logiczne do rozwijania umiejętności myślenia strategicznego, logicznego, rozumienia zasad itd.; przekształca gry, tworząc własne strategie i zasady organizacyjne.

Zapis ten otwiera wiele możliwości nauki strategicznego i logicznego myślenia poprzez grę w szachy. Już około czwartego roku życia dzieci stawiają pierwsze kroki przy królewskiej grze. Z początku są dla nich zabawą, która z czasem może przerodzić się w najciekawszą grę, która weźmie górę nad urządzeniami mobilnymi. Nie bez znaczenia, jak to zwykle bywa, jest również osobowość nauczyciela. Nauczyciel szachów powinien przekazać wiedzę w sposób przystępny i zachęcić do jej samodzielnego eksplorowania przez ucznia. Dzięki temu istnieje spora szansa, że Twoje dziecko stanie się odpowiedzialnym strategiem życiowym, czego Tobie i Twojemu dziecku życzę.

Michał Kanarkiewicz
[icon size=”” icon=”icon-facebook” display=”true” ][/icon] www.facebook.com/MichalKanarkiewicz
[icon size=”” icon=”icon-desktop” display=”true” ][/icon] www.PierwszyRuch.pl

[1] Krytyczne, refleksyjne myślenie jest czynnym, wytrwałym i uważnym rozważaniem jakiegoś przekonania lub przypuszczalnej formy wiedzy – ze względu na podstawy, na których się opiera, oraz dalszych wniosków, do których doprowadza. (John Dewey, wybitny amerykański pedagog i filozof)

Mądrzy Rodzice
Obserwuj

Mądrzy Rodzice

archiwum at Mądrzy Rodzice
Mądrzy Rodzice to blog prowadzony przez rodziców - dla rodziców, którzy chcą rozwijać się w swoim rodzicielstwie. Bliska nam jest myśl pedagogiczna Janusza Korczaka.
Mądrzy Rodzice
Obserwuj

Latest posts by Mądrzy Rodzice (see all)