• Kategoria: Archiwum
  • Data:

Zadania szkoły – interwencja i profilaktyka (część 1)

Funkcjonujące w Polsce prawo nakłada obowiązek na osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych powzięły podejrzenie o popełnieniu ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem przemocy w rodzinie, do niezwłocznego zawiadamiania o tym Policji lub Prokuratury. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, poszerza zakres osób uprawnionych do podejmowania interwencji w oparciu o procedurę „Niebieskie Karty”, o przedstawicieli oświaty.  Szkoła ma obowiązek podejmować działania profilaktyczne oraz działania mające na celu większą wykrywalność i minimalizowanie skutków zaistniałych już sytuacji przemocy i nadużyć:

Osoby pracujące z dziećmi i młodzieżą powinny systematycznie pogłębiać swoją wiedzę, w tym wiedzę o zaburzeniach psychicznych wieku adolescencji, objawach zespołu stresu pourazowego oraz symptomach wykorzystania seksualnego. Widza ta pomoże we wczesnym wykrywaniu nadużyć seksualnych i/lub przemocy w stosunku do dzieci i młodzieży. Z badań TNS OBOP („Potrzeby Szkoleniowe Grup Zawodowych „pierwszego kontaktu” z Przypadkami w Rodzinie” Wyniki badań TNS OBOP dla Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Warszawa, październik 2007 r.) dotyczących „Potrzeb Szkoleniowych Grup Zawodowych „pierwszego kontaktu” z Przypadkami w Rodzinie” wynika, że pedagodzy szkolni zgłaszają problemy związane z brakiem odpowiedniej wiedzy przydatnej w pracy z osobami i rodzinami, których dotyczy problem przemocy. Najważniejsze oczekiwania wobec szkoleń, to przede wszystkim informacje o tym, jak pomagać i reagować oraz jak pracować z ofiarą. Ponadto, często pojawiającym się oczekiwaniem jest uwzględnienie elementów z zakresu psychologii, pozyskanie informacji na temat sprawców oraz wiedzy z zakresu rozpoznawania i diagnozowania symptomów świadczących o przemocy. Drugim obszarem szkoleń powinny być podstawy prawne przeciwdziałania przemocy oraz obowiązki różnorodnych służb wynikające z realizacji działań w tym zakresie. Szkolenia powinny odbywać się systematycznie i być wyczerpującą (nie wystarczy 2 godziny szkolenia) odpowiedzią na zgłaszane potrzeby osób pracujących z młodzieżą.

Należy korzystać z gotowych i opracowywać nowe, wewnętrzne procedury obowiązujące w przypadku podejrzenia lub wykrycia przemocy i innych nadużyć, określające sposób postępowania oraz osoby odpowiedzialne za podejmowanie działań. Opracowanie procedur umożliwia skuteczne i rzetelne postępowanie w opisanych sytuacjach.

Ważne jest wypracowanie wśród wszystkich osób zatrudnionych w szkole postawy czujności (obserwowanie, monitorowanie, omawianie w zespołach) i zaangażowania w działania prewencyjne. Należy pamiętać, że szczególną rolę w rozpoznawaniu przemocy i/lub wykorzystania seksualnego pełnią nauczyciele wychowania fizycznego oraz pielęgniarki szkolne.

Cały szereg działań profilaktycznych kierować trzeba do rodzin uczniów. Należy edukować rodziców na temat zagrożeń dotyczących dzieci i młodzieży. Trzeba uświadomić rodzicom, że do nadużyć i innych niebezpiecznych zdarzeń, dochodzić może w codziennych sytuacjach i miejscach publicznych: w zatłoczonych środkach komunikacji miejskiej, kinie, windzie, na basenie i innych. Praca z rodziną dotyczyć powinna również rozwijania umiejętności wychowawczych rodziców. Należy przekazywać rodzicom wiedzę o tym w jaki sposób mogą postępować w sposób konsekwentny w stosunku do dziecka, bez uciekania się do przemocy psychicznej lub fizycznej. Przygotowując szkolenia dla rodziców warto skorzystać z gotowych warsztatów i wykładów, jakie mają w swojej propozycji: Poradnie Psychologiczno – Pedagogiczne, Policja, Ośrodki Pomocy Społecznej, Wydziały Spraw Społecznych i Zdrowia, fundacje oraz stowarzyszenia zajmujące się problematyką profilaktyki.

Ważne jest umieszczanie w miejscach w których przebywają uczniowie plakatów, folderów, informatorów, broszur i ulotek o telefonach zaufania dla dzieci i młodzieży oraz instytucjach, gdzie młode osoby mogą uzyskać pomoc.

Konieczne jest prowadzenie zajęć edukacyjnych dotyczących dbania o własne granice i prawa oraz warsztatów profilaktycznych. Nastolatek powinien zdobywać wiedzę i umiejętności pozwalające mu na rozwijanie poczucia własnej wartości. Należy uświadomić dzieciom, że dzieje się coś niebezpiecznego, jeśli jakiś dorosły prosi je o zachowanie tajemnicy przed rodzicami czy nauczycielami. Jednocześnie należy uczyć dzieci czym jest „zły dotyk”, korzystając ze scenariuszy edukacyjnych, takich jak np. zestaw opracowany przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych pt.”Przemoc wobec dzieci”, rozdział „Nie dotykaj mnie gdy nie mam na to ochoty”. Za przemoc i nadużycia odpowiedzialny jest jej sprawca, jednak odpowiedzialność za profilaktykę spada na szkołę i inne podmioty, których zadaniem jest dbanie o bezpieczeństwo i prawidłowy rozwój dzieci i młodzieży. Dzięki działaniom profilaktyczno-edukacyjnym obniżyć można ryzyko wiktymizacji młodych osób.

Należy zadbać (nawiązując serdeczna i troskliwą relację), aby każdy uczeń miał w szkole przynajmniej jedną zaufaną osobę dorosłą, do której może zwrócić się ze swoimi problemami. Najczęściej taką osobą staje się pedagog, psycholog szkolny lub wychowawca klasy. Psycholog Anna Lipowska-Teutsch („Rodzina a przemoc” Lipowska-Teutsch A., Wydawnictwo PARPA ,Warszawa 1995r.) wskazuje na to, że bezpieczna relacja między osobą opiekującą się a dzieckiem, stanowi matrycę późniejszych związków z ludźmi i warunkuje rozwój relacji społecznych.

Trzeba rozmawiać z nastolatkami na temat rozwoju seksualnego. Tego rodzaju rozmowy prowadzone mogą być na lekcjach wychowawczych, lekcjach wychowania do życia w rodzinie i biologii. Jeżeli uczniowie będą przekonani, że mogą otwarcie rozmawiać na tematy związane z seksualności, wówczas jest bardziej prawdopodobne, że poproszą o pomoc i wsparcie, gdy będą go potrzebować.

Częstą reakcją na przemoc i/lub wykorzystanie mające miejsce w domu rodzinnym, mogą być ucieczki z domu lub podejmowanie starań, by jak najmniej w nim przebywać. Należy zwrócić szczególną uwagę na uczniów, którzy przychodzą do szkoły na długo przed rozpoczęciem lekcji i do późnych godzin zostają w szkole oraz na uczniów którzy opuszczają dużo godzin zajęć szkolnych.

Ważne jest aby pamiętać iż, dzieci doświadczające przemocy i/lub nadużyć, mają tendencję do obwiniania się. W związku z powyższym niektóre z nich, będą się starać być dobrymi uczniami i nie sprawiać problemów w szkole. Utrudnia to zaobserwowanie faktu, że przeżywają w tym czasie ogromne problemy.

Naczelną zasadą po uzyskaniu informacji o przemocy lub nadużyciu seksualnym w stosunku do dziecka czy nastolatka, jest zapewnienie mu bezpieczeństwa fizycznego i emocjonalnego. W tym celu osoba posiadająca informacje powinna nawiązać kontakt i rozpocząć współpracę z przedstawicielami instytucji i organizacji powołanych w celu ochrony dzieci i młodzieży, takimi jak: przedstawiciele opieki społecznej, organa wymiaru sprawiedliwości, ośrodki terapeutyczne i organizacje wsparcia dla dzieci i rodziny.

Szczególną troskę w organizacji pomocy dziecku wykazać należy w sytuacji, gdy z posiadanych informacji wynika, że sprawcą jest (lub może być) członek rodziny mieszkający z dzieckiem pod jednym dachem. Opieką i działaniami objąć należy wówczas całą rodzinę, a szczególnie rodzeństwo osoby pokrzywdzonej.

W obszarze profilaktyki, zadaniem szkoły  jest obserwowanie dziecka, jego funkcjonowania i wywiązywania się z obowiązków szkolnych oraz udzielanie szeroko rozumianego wsparcia: psychologicznego, pedagogicznego, materialnego (jeśli jest konieczne: pomoc w dofinansowaniu podręczników szkolnych, obiadów), włączenie dziecka do zajęć pozalekcyjnych lub mających na celu wyrównywanie braków w nauce. Monitorowanie samopoczucia emocjonalnego i fizycznego dziecka. Doradztwo, konsultowanie działań i współpracowanie z członkiem rodziny, który zajmuje się dzieckiem podczas wyjaśniania okoliczności nadużyć i/lub przemocy.

Ważne jest aby pamiętać, że szkoła nie jest placówką terapeutyczną dla dzieci i rodzin, nie dysponuje odpowiednimi narzędziami (w tym prawnymi) do zajmowania się psychoterapią przemocy i nadużyć seksualnych w stosunku do dzieci i młodzieży. Zadaniem szkoły jest profilaktyka, wstępne rozpoznanie sytuacji, kierowanie uczniów i rodziców do specjalistów oraz współpraca z podmiotami zaangażowanymi w opiekę nad dziećmi i młodzieżą. Celem działań pracowników szkoły w tym obszarze, jest zapewnienie uczniom bezpieczeństwa i podstaw do prawidłowego rozwoju.

Obserwuj

Mądrzy Rodzice

archiwum at Mądrzy Rodzice
Mądrzy Rodzice to blog prowadzony przez rodziców - dla rodziców, którzy chcą rozwijać się w swoim rodzicielstwie. Bliska nam jest myśl pedagogiczna Janusza Korczaka.
Mądrzy Rodzice
Obserwuj

POLECAMY



1% podatku, 100% wsparcia. Przekaż 1% podatku na fundację Lex Nostra.